SZKOLNY PROGRAM
PROFILAKTYKI
V LICEUM
OGÓLNOKSZTAŁCĄCE IM. A. MICKIEWICZA W CZĘSTOCHOWIE
Opracowanie: dr Melania Orzechowska
Opieką psychologiczno – pedagogiczną w V Liceum
Ogólnokształcącym objęci są wszyscy uczniowie szkoły. Działania podejmowane są
zgodnie z przyjętym planem pracy na prośbę ucznia, nauczyciela, rodzica lub w
wyniku zaistniałej sytuacji problemowej. Oddziaływania psychologiczno –
pedagogiczne obejmują teren szkoły, środowisko rówieśnicze, dom rodzinny.
Program
profilaktyki jest oparty na diagnozie potrzeb wśród uczniów oraz na stałym
partnerskim współdziałaniu wszystkich nauczycieli, pedagoga szkolnego,
higienistki szkolnej, Policji, pozostałych pracowników szkoły, rodziców,
również z różnymi podmiotami mogącymi mieć wpływ na pomoc.
Realizacja programu profilaktyki
będzie rozłożona na trzy lata. Program jest dostosowywany do aktualnych
przepisów prawnych, posiadanych możliwości realizacyjnych i bieżących potrzeb.
W zakresie profilaktyki wychowawczej prowadzona jest
systematyczna obserwacja uczniów w celu rozpoznania, zdiagnozowania warunków
życia i funkcjonowania uczniów napotykających na trudności dydaktyczne i
sprawiających problemy wychowawcze.
Szkolny Program Profilaktyki jest skorelowany z Statutem
Szkoły, Szkolnym Programem Wychowawczym i Planem Rozwoju Szkoły.
PODSTAWA PRAWNA:
· Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 stycznia
2002 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ramowych statutów publicznego
przedszkola oraz publicznych szkół. (Dz. U. z 2002r. Nr 10, poz. 96)
· Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 19 lipca
2002 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie sposobu nauczania szkolnego oraz
zakresu treści dotyczących wiedzy o życiu seksualnym człowieka, o zasadach
świadomego i odpowiedzialnego rodzicielstwa, o wartości rodziny, życia w fazie
prenatalnej oraz metodach i środkach świadomej prokreacji zawartych w podstawie
programowej kształcenia ogólnego.(Dz. U. z 2002 r. Nr 121, poz. 1037)
· Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 lutego
2002 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz
kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół. (Dz. U. z 2002r. Nr 51,
poz. 458)
· Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 stycznia
2003 r. w sprawie szczegółowych form działalności wychowawczej i zapobiegawczej
wśród dzieci i młodzieży zagrożonych uzależnieniem. (Dz. U. z 2003 r. Nr 26,
poz. 22
WYCHOWAWCZY KONTEKST PROFILAKTYKI
Wychowanie - jest to proces wspomagania dziecka w rozwoju,
ukierunkowanym na osiągnięcie pełnej dojrzałości w czterech obszarach: fizycznym, psychicznym, społecznym, duchowym.
Profilaktyka - jest to proces wspomagania człowieka, w radzeniu
sobie z trudnościami zagrażającymi prawidłowemu rozwojowi i zdrowemu życiu, a
także ograniczanie i likwidowanie czynników, które blokują prawidłowy rozwój i
zaburzają zdrowy styl życia.
Profilaktyka Pierwszorzędowa -to działania mające na celu: z
jednej strony promocję zdrowia i przedłużanie życia człowieka, zaś z drugiej zapobieganie pojawianiu się problemów
związanych z zachowaniami
dysfunkcyjnymi. Szczególnie
wyraźnie akcentuje się tutaj budowanie i rozwijanie różnorodnych umiejętności
radzenia sobie z wymogami życia, albowiem deficyty w tym zakresie są
powszechnie spotykane w populacji osób dysfunkcjonalnych. Równie ważne jest
dostarczanie rzetelnych informacji, dostosowanych do specyfiki odbiorców.
Profilaktyka Drugorzędowa ma na celu: ujawnianie osób o
najwyższym ryzyku dysfunkcyjności, oraz pomaganie im w redukcji tego ryzyka.
Profilaktyka Trzeciorzędowa rozumiana
jest jako interwencja po wystąpieniu dysfunkcji, ma na celu :z jednej strony przeciwdziałanie
pogłębianiu się procesu chorobowego, zaś z drugiej umożliwienie osobie objętej
terapią i rehabilitacją powrotu do społeczeństwa, prowadzenia z nim
satysfakcjonującego i społecznie akceptowanego trybu życia, wolnego od
patologii.
DIAGNOZA POTRZEB WŚRÓD UCZNIÓW: wypowiedzi uczniów klas I miały przede
wszystkim wskazać ich oczekiwania względem szkoły w zakresie realizacji działań
profilaktycznych oraz rozwijania umiejętności niezbędnych do prawidłowego
funkcjonowania w społeczeństwie bez podejmowania zachowań ryzykownych.
Tabela 1. Klasy pierwsze liceum ogólnokształcącego.
|
Czym wg Ciebie jest profilaktyka?
|
W jakich zajęciach uczestniczyłeś w gimnazjum?
|
Czego się nauczyłeś w trakcie zajęć, w których
uczestniczyłeś?
|
Czego oczekujesz od szkoły
średniej?
Jaką tematykę należy poruszać?
|
Jakich umiejętności powinny dostarczać zajęcia
profilaktyczne?
|
|
- nie wiem
- zapobieganie czemuś
- wiąże się z medycyną (głównie
zapobieganie chorobom)
- zwalczanie i zapobieganie
narkomanii, alkoholizmowi, nikotynizmowi
- pogłębianie wiedzy w zakresie
określonej dziedziny
- dział psychologii
- inne wypowiedzi.
|
- wychowanie do życia w rodzinie
- CIZ
- targi edukacyjne
- prelekcje dotyczące uzależnień
- kółka zainteresowań
- spotkania z psychologiem
(radzenie sobie z trudnościami)
- przestępczość, przemoc
- zajęcia sportowe
- obrona cywilna
- AIDS
- żadne
- sporadyczne spotkania z
pedagogiem
- zajęcia dot. zdrowia, udzielania pierwszej
pomocy.
|
- wiedza na temat uzależnień,
sekt, AIDS
- lepsze kontakty z ludźmi
- postępowanie w życiu rodzinnym
- rozwijały zainteresowania
- umiejętność radzenia sobie w
życiu i pokonywania własnych słabości
- nic mi nie dały (zajęcia nudne,
powielanie tematów)
- jak przygotować się do wyboru
pracy.
|
- wycieczki kulturalne kino,
teatr, muzeum
- organizowanie kółek
zainteresowań i grup sportowych
- zajęcia integracyjne z
nauczycielami, klasą własną i innymi klasami
- indywidualne podejście do
uczniów i sprawiedliwe ich traktowanie przez nauczycieli
- zajęcia z zakresu wychowania
seksualnego
- przygotowanie do wyboru zawodu
- zajęcia dotyczące radzenia
sobie ze stresem i codziennymi problemami
- częstsze spotkania z
psychologiem i pedagogiem
- odwiedzanie placówek
opiekuńczych i prowadzonych przez pomoc społeczną
- zajęcia dotyczące sposobów
skutecznego uczenia się
- organizowanie konkursów
- zielone szkoły
- zajęcia dotyczące tolerancji
- niczego nie oczekuję, szkoła
nic mi nie może dać.
|
- radzenia sobie w trudnych
sytuacjach i przygotowania do dorosłego życia
- porozumiewania się z innymi,
szacunku dla ludzi i współżycia z nimi
- tolerancji
- poznanie siebie, wiary w siebie
- asertywności
- kulturalnego zachowanie się
- podejmowania decyzji
- samodzielnego myślenie
- ochrony przed uzależnieniami
- rozwijania zainteresowań
- panowania nad emocjami.
|
Źródło: Badania własne
DIAGNOZA WŚRÓD NAUCZYCIELI:
Propozycje zajęć profilaktycznych, które będą
realizowane przez nauczycieli:
- Zagrożenia
płynące z braku tolerancji.
- Zagrożenia
płynące z uzależnień.
- Co wiesz na
temat narkotyków?
- Nałogi – Jak je
rozpoznawać?
- Szkodliwość
palenia papierosów.
- Promowanie
zdrowego stylu życia. Jak racjonalnie się odżywiać?
- Bezpieczne
wakacje oraz bezpieczeństwo podczas ferii zimowych.
- Jak radzić sobie
ze stresem.
- Niepokoje
nastolatka.
- Metody skutecznego
uczenia się, efektywne czytanie, trening zdolności poznawczych.
CELE SZKOLNEGO PROGRAMU PROFILAKTYKI:
Udzielanie uczniom klas I wsparcia psychicznego
i wskazówek ułatwiających adaptację.
Kształtowanie pozytywnych relacji między
rówieśnikami, integracja zespołu klasowego i nawiązywanie więzi emocjonalnych
oraz budowa wzajemnego zaufania w grupie rówieśników.
Zapewnienie
uczniom bezpiecznych i higienicznych warunków nauki.
Usprawnienie procesu uczenia się.
Rozwijanie poczucia własnej wartości -
uporządkowanie własnego "ja", samopoznanie, rozwijanie własnej
indywidualności, kontroli i umiejętności zachowania się w określonych
sytuacjach.
Rozwijanie umiejętności społecznych i
samodzielności.
Zapoznanie uczniów z podstawową wiedzą na
temat rodzaju uzależnień i ich szkodliwości dla zdrowia.
Uświadomienie konsekwencji używania
różnych środków odurzających.
Zapobieganie wszelkim objawom patologii
społecznej.
Przygotowanie do radzenia sobie z emocjami
i stresem.
Promowanie zdrowego stylu życia.
Zwrócenie uwagi na symptomy śmiertelnych
chorób (anoreksja, bulimia, rak piersi, HIV/AIDS).
Przygotowanie uczniów do życia w rodzinie.
Wykształcenia wśród uczniów odczucia o wspólnej
odpowiedzialności społecznej za wszelkie wykroczenia i nadużycia.
Szkolny Program Profilaktyki oparty jest o dział IV.
WYCHOWANIE I OPIEKA zawarty w Standardach oceny jakości pracy szkół i placówek.
Obejmuje następujące obszary:
- Równość szans.
- Praca wychowawcza i profilaktyczna szkoły i placówki.
- Praca opiekuńcza szkoły lub placówki.
- Efekty pracy wychowawczej, profilaktycznej i
opiekuńczej szkoły lub placówki.
|
Obszar
|
Zadania do
realizacji – wskaźniki
|
Sposoby realizacji
|
Osoby odpowiedzialne
|
Termin realizacji
|
Uwagi
|
|
1. Równość szans
|
Przestrzeganie praw ucznia
|
- Upowszechnianie wiedzy o prawach ucznia
|
Rzecznik Praw Ucznia
|
W ciągu roku
|
|
|
Stwarzanie równych szans rozwoju uczniów o
specjalnych potrzebach edukacyjnych
|
- Uwzględnianie wytycznych zawartych w opiniach
PPP-P
- Otoczenie szczególną opieką uczniów z
orzeczeniami PPP-P
- Kontrolowanie pracy własnej uczniów obejmującej
poprawność pisowni
- Kierowanie uczniów mających specyficzne
trudności w uczeniu się na badania do PPP-P
- Przestrzeganie terminów badań w PPP-P (wysyłanie
uczniów do PPP-P w celu uaktualnienia badań)
|
- Wszyscy nauczyciele
- Wszyscy nauczyciele
- Nauczyciele języka
polskiego
- Nauczyciele języka polskiego i matematyki
- Pedagog szkolny
|
W ciągu roku
|
|
|
Organizacja zajęć pozalekcyjnych dla uczniów
uzdolnionych i zainteresowanych daną dziedziną
|
- Organizacja kół zainteresowań na terenie szkoły
- Organizowanie wyjść do kina, teatru oraz innych
placówek kulturalno - oświatowych
- Organizacja dodatkowych zajęć
z poszczególnych przedmiotów
|
- Poszczególni nauczyciele
- Wychowawcy klas
- Chętni nauczyciele
|
W ciągu roku
|
|
|
2. Praca wychowawcza
i profilaktyczna szkoły
i placówki.
|
Wychowanie do życia
w rodzinie
|
- Realizacja poszczególnych treści zawartych w
programie przedmiotu „Wychowanie do życia w rodzinie”
|
- Nauczyciel Wychowania do życia w rodzinie
|
W ciągu roku
|
|
|
Promowanie zdrowego stylu życia
|
- Zdrowe i racjonalne odżywianie się
- Nabywanie umiejętności radzenia sobie ze stresem
- Program edukacyjny dla maturzystów – „Stres pod
kontrolą”
- Realizacja programu "Różowa
wstążeczka":
a) projekcja filmu
b) badanie piersi
c) zachorowania na raka piersi
d) wykonanie gazetki dotyczącej programu „Różowa
wstążeczka”
|
- Pielęgniarka szkolna, wychowawcy klas
- Pedagog szkolny
- Pedagog szkolny
- Wychowawcy klas II
- Pielęgniarka szkolna, pedagog szkolny
- Nauczyciele biologii
- Koordynator programu, pedagog szkolny
|
W ciągu roku
W ciągu
roku
Listopad - Marzec
Styczeń -Kwiecień
|
|
|
Zapobieganie patologiom
i uzależnieniom
|
- Wyposażenie nauczycieli w
wiedzę o rodzajach środków odurzających, objawach ich zażywania, sposobach
pomocy
- Dostarczenie uczniom informacji
o konsekwencjach stosowania środków odurzających
- Ja przeciw używkom: papierosy,
alkohol, narkotyki
- Sporządzenie listy osób
palących
- Zorganizowanie konkursu wiedzy o HIV/AIDS
- Udostępnianie plakatów oraz
sporządzenie gazetki dotyczące szkodliwości palenia tytoniu
|
- Szkolenie dla
nauczycieli
- Zaproszenie
przedstawicieli Straży Miejskiej
- Wychowawcy klas,
pedagog szkolny
- Wychowawcy klas, pedagog szkolny
- Pedagog szkolny
- Pedagog szkolny
|
Wrzesień 2005
W ciągu roku
W ciągu roku
W ciągu roku
Grudzień
W ciągu roku
|
|
|
Przeciwdziałanie agresji
|
- Przemoc i przestępstwa wśród młodzieży a odpowiedzialność
karna
- Zapobieganie agresji wśród uczniów
-
Wyposażenie uczniów w umiejętności radzenia sobie z własną i cudzą agresją
(asertywne sposoby rozwiązywania konfliktów) oraz wyrobienie gotowości do niesienia
pomocy ofiarom przemocy
- Monitoring zjawiska agresji i przemocy
w szkole
- Zapoznanie z zasadami ustalania oceny z
zachowania (nacisk na konsekwencje zachowań niepożądanych)
|
- Wykład
przeprowadzony przez Straż Miejską
- Wszyscy nauczyciele
- Wychowawcy klas,
pedagog szkolny
- Wszyscy nauczyciele
Wychowawcy klas
|
W ciągu roku
|
|
|
Orientacja zawodowa i planowanie kariery zawodowej
|
- Poradnictwo indywidualne (zapoznanie młodzieży z warunkami dokonania
prawidłowego kierunku dalszego kształcenia
-
Udostępnianie uczniom aktualnych informatorów odnośnie uczelni wyższych i
szkół pomaturalnych
- Pomoc
w dokonaniu prawidłowego wyboru zawodu zgodnego z zainteresowaniami na
podstawie testu „INWENTARZ ZAINTERESOWAŃ”
-
Realizacja zajęć wychowawczych z zakresu preorientacji zawodowej
-
Organizacja warsztatów dla uczniów klas II „Planuję optymalną karierę
zawodową”
- Utworzenie punktu konsultacyjnego dla uczniów
klas III
|
- Pedagog szkolny
- Pedagog szkolny
- Pedagog szkolny
- Pedagog szkolny
- Pracownicy CIZ
- Pedagog szkolny przy
współpracy z CIZ
|
W ciągu roku
|
|
|
Adaptacja w nowym środowisku szkolnym
|
- Spotkanie informacyjne dla rodziców uczniów klas
I
- Organizacja zajęć integracyjnych dla uczniów
klas I
- Przeprowadzenie zajęć wychowawczych
ułatwiających młodzieży adaptację w szkole
- Przeprowadzenia zajęć wychowawczych w klasach I
„Poznajemy siebie”
|
- Dyrektor i pedagog
szkolny
- Pracownicy PPP-P lub
CIZ
- Wychowawcy klas
- Pedagog szkolny
|
Wrzesień
Wrzesień – Listopad
Wrzesień
Wrzesień - Listopad
|
|
|
Udzielanie przez nauczycieli odpowiedniej pomocy i
opieki uczniom rozpoczynającym naukę w
szkole
|
- Niwelowanie skutków niepowodzeń szkolnych
-
Wdrożenie uczniów do systematyczności i efektywności w działaniu i uczeniu
się
- Prowadzenie zajęć z zakresu kinezjologii
edukacyjnej
|
- Wszyscy nauczyciele
- Wszyscy nauczyciele
- Pedagog szkolny
|
W ciągu roku
|
|
|
Rozpoznanie problemów wychowawczych uczniów oraz
uwzględnienie ich potrzeb w tym zakresie
|
-
Wywiady z wychowawcami klas mające na celu rozpoznanie zespołów klasowych
-
Przeprowadzanie indywidualnych rozmów z uczniem i rodzicami (rozpoznanie
sytuacji rodzinnej uczniów i warunków bytowych).
|
- Pedagog szkolny
- Wychowawcy klas
|
Wrzesień
W ciągu roku
|
|
|
Zapewnienie pomocy psychologiczno - pedagogicznej
|
- Konsultacje indywidualne dla uczniów
- Konsultacje z psychologiem
|
- Pedagog szkolny
- Psycholog z PPP-P
|
W ciągu roku
W miarę potrzeb
|
|
|
Stworzenie warunków samorządnego działania uczniów
|
- Włączenie samorządu szkolnego do konkretnych
działań profilaktycznych umożliwiających uczniom wykazanie się własnymi pomysłami
i inicjatywami
- Organizowanie w szkole imprez okolicznościowych,
akademii, heppeningów, zawodów sportowych dla całej społeczności uczniowskiej
w celu integracji ze szkołą
|
- Opiekunowie Samorządu
Uczniowskiego
- Wszyscy nauczyciele
|
W ciągu roku
W ciągu roku
|
|
|
Motywowanie uczniów do wysiłku intelektualnego i
pracy nad sobą
|
- Docenianie
starań i osiągnięć uczniów,
nagradzanie uczniów
|
- Dyrektor, wszyscy nauczyciele
|
W ciągu roku
|
|
|
Analiza wskaźników obecności uczniów na zajęciach
|
- Notowanie uwag uczniów w zeszycie uwag
- Wyciąganie konsekwencji z nieusprawiedliwionych
godzin lekcyjnych
|
- Wszyscy nauczyciele
- Wszyscy nauczyciele
|
W ciągu roku
W ciągu roku
|
|
|
3. Praca
opiekuńcza szkoły lub placówki
|
Objęcie
uczniów odpowiednimi formami opieki
|
- Stworzenie odpowiednich warunków do nauki
oraz zapewnienie poczucia
bezpieczeństwa
|
- Wszyscy nauczyciele
|
W ciągu roku
|
|
|
Systematyczna
analiza skuteczność działań opiekuńczych, współpracując z instytucjami i
osobami świadczącymi pomoc socjalną
|
-
Współpraca z Fundacją z Ufnością w trzecie tysiąclecie, CARITAS, PCK oraz
innymi instytucjami
|
- Poszczególni
nauczyciele
|
W ciągu roku
|
|
|
4.
Efekty pracy wychowawczej, profilaktycznej i opiekuńczej szkoły lub placówki
|
Przestrzeganie zasad zachowania przez uczniów
|
- Wyciąganie konsekwencji w razie kolizji uczniów
z prawem (interwencje Policji, pisma ze Straży Miejskiej)
- Prowadzenie rozmów indywidualnych z uczniami i
rodzicami
|
- Dyrektor, pedagog
szkolny
- Pedagog szkolny
|
W ciągu roku
|
|
|
Analizowanie i ocenianie efektów pracy
wychowawczej, profilaktycznej i opiekuńczej szkoły
|
-
Ankieta oceniająca wśród uczniów i nauczycieli- Przedstawienie wniosków
końcowych na Radzie Pedagogicznej
|
- Pedagog szkolny
- Pedagog szkolny
|
Koniec roku szkolnego
|
|
PRZEWIDYWANE
EFEKTY DZIAŁAŃ PROFILAKTYCZNYCH:
- Szybsza i łatwiejsza adaptacja w nowym środowisku szkolnym.
- Lepsze relacje między uczniami – nauczycielami – rodzicami.
- Mniejszy wskaźnik agresji, przemocy wśród uczniów.
- Rozwój umiejętności asertywnych.
- Przewidywanie zagrożeń wynikających z przypadkowych kontaktów seksualnych.
- Świadomość zagrożeń wynikających z uzależnienia od papierosów, alkoholu,
narkotyków.
- Wykształcenie umiejętności radzenia sobie z uzależnieniem i skuteczne
szukanie pomocy.
- Dostrzeżenie walorów zdrowego stylu życia.
- Skuteczniejsze podejmowanie decyzji w trudnych sytuacjach życiowych (wybór
partnera, współżycie seksualne, środki antykoncepcyjne).
- Umiejętności przewidywania zagrożeń związanych z przemocą seksualną – gwałty,
molestowanie.
- Zwrócenie większej uwagi na dbałość o swoje zdrowie i podejmowanie środków
zaradczych w sytuacjach zagrożenia.
- Lepsze rozpoznanie swoich zdolności i umiejętności (ankiety, testy
psychologiczne).
- Rozpoznanie poziomu atrakcyjności różnych zawodów i specjalności w skali
regionu, kraju, Unii Europejskiej.
- Świadomość znaczenia w życiu komunikacji werbalnej i niewerbalnej.
- Umiejętność zastosowania pożądanych form i norm zachowania się w określonych
sytuacjach życiowych.
- Wykształcenie radzenia sobie ze stresem poprzez różne formy i metody.
- Korzystanie z różnego rodzaju alternatywnych form kształcenia się np. studia
wieczorowe, zaoczne, „au pair”.
|
Profilaktyka 
